Tin tức

Sắc màu của thị trường sơn

Mặc dù thị trường bất động sản hiện đang gặp khó khăn, các nhà đầu tư nước ngoài vẫn đánh giá thị trường Việt Nam đầy tiềm năng cho các doanh nghiệp ngành sơn, đặc biệt là sơn trang trí.

Đầy tiềm năng

Giới sản xuất sơn đánh giá tiềm năng của một thị trường dựa trên số lượng lít sơn tiêu thụ hàng năm trên đầu người. Nếu so với các nước trong khu vực châu Á có lượng sơn tiêu thụ lên đến hàng chục lít/người/năm, thì con số này ở Việt Nam khá khiêm tốn, chỉ trên dưới 3 lít/người/năm. Dưới góc nhìn của các nhà đầu tư nước ngoài, thị trường sơn Việt Nam với nhu cầu xây dựng nhà ở ngày một tăng vẫn là một thị trường đầy tiềm năng bất chấp những khó khăn hiện tại. Nói như ông Đào Tuấn Khôi, Tổng giám đốc Công ty TNHH Jotun Việt Nam, “chẳng phải ngẫu nhiên mà hầu hết các thương hiệu sơn nổi tiếng trên thế giới đã có mặt ở Việt Nam”. Tập đoàn sơn Jotun của Na Uy đã thăm dò thị trường Việt Nam từ năm 1994, dưới hình thức văn phòng đại diện. Ba năm sau đó, tập đoàn này đã quyết định xây nhà máy công suất 6,3 triệu lít sơn/năm tại khu công nghiệp Sóng Thần 1, thị xã Dĩ An, tỉnh Bình Dương. Và chỉ bảy năm sau, hãng sơn này đã mở rộng quy mô sản xuất, nâng công suất lên 10 triệu lít/năm sau khi nhà máy đã chạy hết công suất nhưng vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu của thị trường lúc bấy giờ. Chưa dừng lại, tháng 3-2012, tập đoàn sơn đến từ Bắc Âu này đã quyết định gia hạn giấy phép đầu tư đến năm 2045, đồng thời tăng vốn đầu tư lên 16,1 triệu đô la Mỹ để mở rộng nhà máy lần thứ hai, nâng công suất lên 25 triệu lít sơn/năm. Được biết hầu hết lượng sơn nhà máy sản xuất tập trung cho thị trường nội địa, theo chiến lược phát triển của tập đoàn này là nhà máy tại mỗi nước sẽ phục vụ cho chính thị trường nước đó. Trong 38 nhà máy sản xuất sơn của Jotun trên toàn thế giới, khu vực Đông Nam Á có 10 nhà máy, trong đó có Việt Nam đang ngày càng khẳng định vị trí của mình. Ông Khôi cho biết chiến lược đầu tư phát triển của tập đoàn này mang tính hữu cơ, nghĩa là phát triển thực chất, từng bước một cho cả một quá trình lâu dài. Mặc dù có băn khoăn trước tình hình khó khăn hiện tại đang khiến nhiều công ty phải thu hẹp quy mô hoạt động, cắt giảm nguồn lực cũng như ngân sách tiếp thị, Jotun vẫn tin rằng những khó khăn kinh tế hiện nay chỉ là tạm thời, nên vẫn kiên định mở rộng đầu tư với tầm nhìn lâu dài tại thị trường Việt Nam. “Với việc mở rộng đầu tư lần này, chúng tôi tính toán chiến lược kinh doanh đến năm 2020. Từ nay đến đó, nếu nhu cầu thị trường tiếp tục phát triển thì chúng tôi tiếp tục mở rộng đầu tư,” ông Khôi nói. Hiện Jotun Việt Nam đang duy trì mức tăng trưởng 20%/năm, doanh thu hàng năm khoảng 50 triệu đô la Mỹ. Ước tính có đến 500 doanh nghiệp sơn đang chia sẻ thị phần trên thị trường sơn hiện nay, và nếu tính luôn cả những cơ sở không có trên danh bạ thì số lượng có thể lên đến 600 doanh nghiệp. Mặc dù số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, chưa đầy 20 doanh nghiệp, nhưng họ lại đang nắm giữ 60-65% thị phần sơn hiện nay. Theo số liệu thống kê của Hiệp hội sơn - mực in Việt Nam (VPIA), sản lượng sơn và chất phủ sản xuất tại Việt Nam trong năm 2011 đạt khoảng 345 triệu lít, trong đó sơn trang trí chiếm phần lớn với khoảng 66%, sơn gỗ chiếm 16%, sơn tàu biển và bảo vệ chiếm 7%, sơn bột chiếm 4%, sơn tấm lợp chiếm 4% và phần còn lại là các loại sơn khác. Có thể thấy, so với sơn công nghiệp, tỷ lệ sơn trang trí phục vụ người tiêu dùng đang chiếm phần lớn trong cơ cấu sản xuất sơn hiện nay với khoảng 300 doanh nghiệp đang chia nhau thị phần trong phân khúc này. Vì vậy Jotun cũng đã lập ra cho mình các chiến lược tiếp cận thị trường phù hợp với từng giai đoạn. Ông Khôi cho biết trong những năm đầu vào thị trường Việt Nam, tập đoàn Jotun chú trọng đến dòng sơn hàng hải và sơn công nghiệp. Tuy nhiên, xu hướng thị trường phát triển nhanh chóng nên công ty tập trung nhiều hơn sang phân khúc sơn trang trí với việc tiên phong đưa vào thị trường Việt Nam công nghệ pha màu sơn bằng vi tính (Multicolor) tại đại lý vào năm 2003. Hiện ngành sơn trang trí chiếm phân nửa cả về sản lượng lẫn doanh số hàng năm của công ty.

 

...và cũng đầy thách thức

Tuy nhiên, cũng giống như các doanh nghiệp ở các lĩnh vực khác, nhiều doanh nghiệp sản xuất sơn đang phải chèo chống vượt qua khó khăn. Là loại sản phẩm liên quan mật thiết với thị trường bất động sản, thị trường sơn bị tác động không ít khi thị trường bất động sản lâm vào tình trạng trầm lắng kéo dài, nhiều dự án xây dở dang không thể hoàn thành đúng tiến độ. Đầu ra khó khăn, công nợ khó đòi đang khiến nhiều doanh nghiệp sơn lao đao. Theo VPIA, sản lượng sơn trang trí xây dựng trong năm nay dự báo giảm 30% so với năm trước, ngoại trừ một số doanh nghiệp lớn vẫn có thể duy trì sản lượng. Ngành bất động sản trì trệ, sức mua của người tiêu dùng giảm sút khiến cho doanh số ngành sơn bị ảnh hưởng. Hơn nữa, thị trường sơn đang cạnh tranh khá quyết liệt, cả về sản phẩm, giá bán cũng như dịch vụ. Bên cạnh việc cạnh tranh với các sản phẩm cùng loại, các doanh nghiệp sơn còn bị chia thị phần với các sản phẩm thay thế như giấy dán tường (bên trong) và kính xây dựng (bên ngoài) tòa nhà. Ông Khôi vẫn lạc quan cho rằng cạnh tranh là điều tốt, là cuộc đua mà ai tốt hơn sẽ tồn tại. Cạnh tranh buộc các doanh nghiệp phải cải tiến sản phẩm liên tục để tạo ra sự khác biệt. Xu hướng thị trường quan tâm nhiều tới sản phẩm không chỉ đẹp về màu sắc, mà còn phải thân thiện với môi trường, bảo vệ người tiêu dùng, và nhất là phải có giá cả cạnh tranh. Doanh nghiệp nào tích hợp được các yếu tố đó vào sản phẩm của mình sẽ có lợi thế hơn trên thị trường. Ông Khôi cho biết Jotun Việt Nam vừa đưa ra thị trường sản phẩm sơn ngoại thất Jotashield Chống Phai Màu, giúp người tiêu dùng có thể kéo dài thời gian sơn phủ lại ngôi nhà, mang lại hiệu quả kinh tế lâu dài, góp phần tiết kiệm chi phí ngay cả khi sử dụng sản phẩm sơn cao cấp. Theo ông Khôi, trong môi trường cạnh tranh quyết liệt hiện nay, bên cạnh việc không ngừng nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới đa tính năng, doanh nghiệp còn phải nâng cao năng lực quản lý để hoạt động chuyên nghiệp và hiệu quả hơn. Chính vì vậy mà ở lần đầu tư mở rộng này, Jotun đã dành khoảng một triệu đô la Mỹ để triển khai chương trình ERP quản trị nguồn lực doanh nghiệp phù hợp với hệ thống của tập đoàn trên toàn cầu. Theo nhận định của VPIA, muốn cho ngành sơn trong nước phát triển cần phải có chiến lược cũng như chính sách để hỗ trợ chứ không đơn thuần chỉ dựa vào nội lực của doanh nghiệp. Thực tế cho thấy ở lĩnh vực sơn trang trí cũng chỉ có một vài doanh nghiệp trong nước có thể cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài sau khi đã cố gắng tồn tại trên thị trường 20 năm qua. Ông Khôi nhận định thị trường sơn cũng giống như nhiều lĩnh vực khác, sẽ còn khó khăn chừng nào nền kinh tế chưa thoát khỏi sự trì trệ. Tuy nhiên, “dưới góc độ của nhà đầu tư dài hạn, Jotun nhận thấy vẫn còn nhiều cơ hội trong tương lai khi nhu cầu xây dựng trong lĩnh vực hạ tầng, địa ốc và quá trình công nghiệp hóa ngày càng tăng tại đất nước này”, ông Khôi nói.

(Nguồn Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn)

Tags: